Η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού, μετά την έκτιση της ποινής του για τη διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή», επανάφερε με ένταση στην επικαιρότητα μια συζήτηση που απασχολεί βαθιά την πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας: μπορεί ένας καταδικασμένος για βαριά κακουργήματα να επιστρέψει στην κεντρική πολιτική σκηνή και πώς το πολιτικό σύστημα καλείται να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση;
Από την πρώτη στιγμή που πέρασε την πύλη της φυλακής, όπου τον υποδέχθηκε μια ομάδα υποστηρικτών του, ο Ηλίας Κασιδιάρης φρόντισε να δώσει το στίγμα των προθέσεών του. Με δηλώσεις του, αλλά και με αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστήριξε ότι επιστρέφει «οριστικά, άνευ όρων και με πλήρη πολιτικά δικαιώματα» στην πρώτη γραμμή.
Η ρητορική που υιοθετεί παραμένει γνώριμη: στοχεύει στην αποδόμηση του πολιτικού συστήματος, εμφανίζει τον εαυτό του ως «διωκόμενο» και επιχειρεί να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο ακροατήριο (κυρίως νέους ανθρώπους ή απογοητευμένους πολίτες), επικαλούμενος την «αντισυστημικότητα».
Το μεγάλο ερώτημα που γεννάται μετά την αποφυλάκισή του είναι πώς θα προσπαθήσει να μπει ξανά στη Βουλή, καθώς το ισχύον νομικό πλαίσιο είναι ιδιαίτερα αυστηρό. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα ψάξει για κάποιο «παράθυρο» ώστε να προσπεράσει τα εμπόδια της Δικαιοσύνης, εξετάζοντας διάφορες τακτικές.
Μπορεί να δοκιμάσει τις αντοχές του νόμου εμφανιζόμενος ο ίδιος ως αρχηγός ενός νέου κόμματος ή να τοποθετήσει στην ηγεσία κάποιον δικό του άνθρωπο ως «αχυράνθρωπο». Ένα άλλο πιθανό σενάριο είναι να επαναλάβει την τακτική των «Σπαρτιατών», μένοντας στο παρασκήνιο και στηρίζοντας δημόσια ένα κόμμα αφού αυτό πάρει πρώτα την έγκριση των αρχών, ενώ δεν αποκλείεται και το ενδεχόμενο να κατέβει αυτόνομος, ως ανεξάρτητος υποψήφιος σε κάποια περιοχή.
Απέναντι σε όλα αυτά τα σενάρια, η πολιτεία διαθέτει πλέον πολύ δυνατά νομικά όπλα. Στην περίπτωση που επιλέξει να κατέβει μόνος του ως ανεξάρτητος, ο νόμος δεν του το απαγορεύει τυπικά, όμως στην πράξη είναι σχεδόν αδύνατο να εκλεγεί, καθώς απαιτείται η συγκέντρωση του 3% των ψήφων σε ολόκληρη τη χώρα.
Αν πάλι προσπαθήσει να εμπλακεί με οποιονδήποτε τρόπο σε κάποιο κομματικό σχήμα είτε ως φανερός αρχηγός, είτε μέσω «αχυρανθρώπου» ή ακόμη και ως απλός υποψήφιος βουλευτής ο Άρειος Πάγος μπορεί να του κόψει τον δρόμο. Έχοντας ως βάση την εκλογική νομοθεσία αλλά και τη δικαστική εμπειρία από τις υποθέσεις του κόμματος «Έλληνες» και των «Σπαρτιατών», οι δικαστές έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν όχι μόνο ποιος φαίνεται στα χαρτιά ως ηγέτης, αλλά ποιος κινεί πραγματικά τα νήματα στο παρασκήνιο. Έτσι, αν κρίνουν ότι η λειτουργία του κόμματος στρέφεται κατά της ελεύθερης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος, μπορούν να αποκλείσουν από τις εκλογές όχι μόνο τον ίδιο, αλλά ολόκληρο τον κομματικό σχηματισμό.
Πέρα από τις νομικές μάχες και τις κομματικές αντιπαραθέσεις, η επιστροφή του Ηλία Κασιδιάρη στη δημόσια σφαίρα φέρνει στην επιφάνεια μια πολύ βαθύτερη κοινωνική πρόκληση. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα βρει ένα «νομικό παράθυρο» για να κατέβει στις εκλογές, αλλά γιατί η ρητορική του συνεχίζει να βρίσκει υποστηρικτές.
Οι απαγορεύσεις και οι νόμοι είναι απαραίτητοι, αλλά από μόνοι τους δεν εξαφανίζουν το πρόβλημα. Αν η δημοκρατία μείνει μόνο στα δικαστήρια και δεν λύσει τα πραγματικά προβλήματα του κόσμου, το φαινόμενο αυτό απλά θα ξαναγυρνάει συνεχώς με άλλο όνομα και άλλα πρόσωπα.
