Στη σημερινή εποχή, στην Ελλάδα του υψηλού κόστους ζωής, θα έλεγε κανείς πως είναι αρκετά συνηθισμένο να συναντάμε ανθρώπους κοντά στην ηλικία των 30 που εξακολουθούν να ζουν με τους γονείς τους. Άνθρωποι που κατά κύριο λόγο έχουν ολοκληρώσει τον βασικών κύκλο σπουδών τους, εργάζονται, διατηρούν ενεργό κοινωνικό κύκλο, προσωπικές σχέσεις, κάνουν όνειρα για το μέλλον τους, αλλά στο τέλος της ημέρας κοιμούνται στο ίδιο ακριβώς κρεβάτι που έπαιρναν έναν υπνάκο το μεσημέρι μετά το σχολείο.
Πόσοι από αυτούς σε αυτό το δωμάτιο ονειρεύτηκαν το δικό τους σπίτι; Θα έφερναν φίλους για όμορφες βραδιές ή άλλοτε θα καθόντουσαν και θα απολάμβαναν την ησυχία και τη ζεστασιά του σπιτιού τους, δεν θα χρειαζόταν να ρωτήσουν κανέναν για μία αλλαγή στη διακόσμηση, θα έβαζαν μουσική ό,τι ώρα ήθελαν ή να ενημερώσουν για το τι ώρα θα γυρίσουν και αν θα αργήσουν. Η ενηλικίωση μέσα από την απόκτηση του δικού τους χώρου έμοιαζε μία υπόσχεση για ελευθερία.
Οι υποσχέσεις παρέμειναν υποσχέσεις και παρά τα όσα ονειρεύτηκαν, η πόρτα του παιδικού δωματίου κλείνει κάθε βράδυ. Άλλοι δεν μπορούν να κάνουν αυτό το βήμα, δεν το επιτρέπουν οι συνθήκες ή κάποιοι άλλοι παρά την επιθυμία τους για ανεξαρτησία βρίσκουν κάτι γλυκό, κάτι οικείο να τους κρατάει στο σπίτι των γονιών τους.
Κάπως έτσι, για πολλούς νέους ανθρώπους, η ενήλικη ζωή αρχίζει να μοιάζει με μια παράξενη συνύπαρξη δύο κόσμων: από τη μία, η ανάγκη να χαράξουν τη δική τους πορεία, να ακούσουν και να εξυπηρετήσουν τις δικές τους ανάγκες και όνειρα και, από την άλλη, η καθημερινότητα μέσα στην οικογένεια όπου μεγάλωσαν. Οι ρόλοι αλλάζουν, οι ανάγκες εξελίσσονται, αλλά οι σχέσεις δεν προσαρμόζονται πάντα με τον ίδιο ρυθμό: το παιδί παραμένει παιδί.
Και ίσως το πιο ενδιαφέρον ερώτημα να μην είναι γιατί μια γενιά εξακολουθεί να μένει στο πατρικό ή και μητρικό της, αλλά πώς είναι να προσπαθείς να γίνεις ο ενήλικας που ονειρευόσουν, ενώ εξακολουθείς να ζεις στο δωμάτιο του παιδιού που ήσουν κάποτε.
Οι ανάγκες του ενήλικου παιδιού
‘Τι γίνεται τώρα που χωράω στο κρεβάτι μου, αλλά όχι στα παιδικά μου ρούχα; Πόσο παιδί και πόσο ενήλικας είμαι σε αυτό το δωμάτιο;’
Ένας νέος ενήλικας σε αυτή τη συνθήκη δεν χρειάζεται λιγότερη φροντίδα ή λιγότερη συναισθηματική σύνδεση, δεν τίθεται ζήτημα απομάκρυνσης ή απόρριψης των γονέων, ωστόσο είναι σημαντικό όλες αυτές οι ανάγκες να μετουσιωθούν σε μία νέα μορφή σχέσης. Ποιες θα μπορούσαν να είναι αυτές οι ανάγκες που πρέπει να ληφθούν ως χρήσιμες πληροφορίες σε αυτό το σύστημα;
Ας ξεκινήσουμε με την πυρηνική ανάγκη της αυτονομίας. Ο νέος ενήλικας χρειάζεται να νιώθει πως μπορεί να αποφασίζει για την προσωπική και επαγγελματική του ζωή, για το πως θα διαχειριστεί τον ελεύθερο χρόνο του, για τη διασκέδαση του και σαφώς για το μέλλον, χωρίς να νιώθει πως πρέπει να απολογείται ή να πρέπει να πάρει έγκριση. Ταυτόχρονα, αυτό δεν σημαίνει πως δεν θα λαμβάνει υπόψη τους ανθρώπους με τους οποίους συγκατοικεί και είναι και οικογένεια του. Σημαίνει απλώς πως για την προσωπική του ζωή, οφείλει να εξοικειωθεί με το να αναλαμβάνει την ευθύνη του εαυτού του.
Στη συνέχεια της λίστας έρχεται η ιδιωτικότητα. Το προσωπικό δωμάτιο δεν αρκεί πάντα για να εξασφαλίσει την αίσθηση ενός προσωπικού χώρου. Η ιδιωτικότητα αφορά και τον χρόνο, τις προσωπικές σχέσεις, τις συζητήσεις και τη δυνατότητα να υπάρχουν πλευρές της ζωής μας που δεν χρειάζεται να μοιραζόμαστε με όλους. Η ιδιωτικότητα αφορά πολύ περισσότερο την δυνατότητα να μοιράζεται όσες και όποιες πληροφορίες ο ίδιος θέλει, τη δυνατότητα να έχει μυστικά, χωρίς ενοχές για αυτά.
Κάπου εδώ θα ήθελα να προσθέσω την ανάγκη για αναγνώριση, μία συχνά παραμελημένη ανάγκη. Ο νέος θέλει να αισθάνεται ότι οι γονείς του βλέπουν τον άνθρωπο που έχει γίνει και όχι μόνο το παιδί που κάποτε φρόντιζαν. Θέλει να μπορεί να κάνει λάθη, να διαφωνεί και να δοκιμάζει τις δυνατότητές του, χωρίς να αισθάνεται ότι αμφισβητείται συνολικά η ωριμότητά του. Να αντιμετωπίζεται με κάποιον τρόπο ως ισότιμο μέλος αυτής της οικογένειας, που λαμβάνεται υπόψη η γνώμη του και δεν προσπερνάται όπως όταν ήταν παιδί.
Τέλος, υπάρχει μια ανάγκη που υπάρχει ως απόδειξη της αφοσίωσης στην οικογένεια: η ανάγκη να συνεχίσει να ανήκει στην οικογένειά του. Η επιθυμία για ανεξαρτησία δεν σημαίνει απαραίτητα επιθυμία απομάκρυνσης ή αποκοπής. Πολλοί νέοι θέλουν να διατηρήσουν τη ζεστασιά και την ασφάλεια της οικογένειας, αλλά χωρίς να αισθάνονται ότι πρέπει να παραμένουν στον ρόλο του παιδιού για να την έχουν.
Ίσως τελικά, η ενηλικίωση να μην έχει να κάνει με τη μετακόμιση από το σπίτι των γονιών, αλλά από την δόμηση ενός ξεχωριστού εαυτού ακόμα και μέσα σε αυτό. Να μπορούμε να αγαπάμε τους γονείς μας, να αναγνωρίζουμε όσα μας έχουν προσφέρει, αλλά και να διεκδικούμε τον δικό μας χώρο, τις επιλογές και την προσωπική μας ταυτότητα.
Γιατί οι οικογενειακές σχέσεις δεν χρειάζεται να μένουν ίδιες για να παραμένουν δυνατές. Χρειάζεται να εξελίσσονται μαζί με τους ανθρώπους που τις αποτελούν. Μάλιστα, θα έλεγε κανείς πως οι πιο ‘επιτυχημένες’ σχέσεις είναι αυτές που προσαρμόζονται στις μεταβολές του περιβάλλοντος και των συνθηκών, γιατί αποδεικνύουν έτσι το πόσο σημαντικό είναι διατηρηθούν. Η ευελιξία προοικονομεί την διάρκεια, όχι η ακαμψία. Ένας εύκαμπτος βλαστός είναι πιο πιθανό να αντέξει τον δυνατό άνεμο, παρά ένα άκαμπτο κλαράκι.
Και ίσως το πραγματικό μεγάλωμα να μην απαιτεί πάντα να αφήσουμε πίσω μας το παιδικό μας δωμάτιο, αλλά να πάψουμε να αισθανόμαστε ότι πρέπει να παραμείνουμε το παιδί που κάποτε κατοικούσε σε αυτό.
