Από τι αναγνωρίζει κανείς μια πατρίδα; Τι διεκδικεί, όποιος διεκδικεί μια σημαία; Και τελικά, είναι όλα ζήτημα συνειδητοποίησης και αποδοχής των αντιφάσεων που μας χαρακτηρίζουν; O Παντελής Μπακατσέλος, σκηνοθέτης της παράστασης Σε γνωρίζω/ Nation in progress ,που παρουσιάζεται στο Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης, στοχάζεται πάνω στα θεμελιώδη αυτά ερωτήματα…
-Αφετηρία της παράστασης αποτελεί ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: «Από τι αναγνωρίζουμε την πατρίδα μας;». Πότε γεννήθηκε η ανάγκη να το θέσετε επί σκηνής;
– Νομίζω ξεκίνησε όταν κατάλαβα ότι έβλεπα ελληνικές σημαίες κρεμασμένες σε μπαλκόνια και έκανα αρνητικούς συνειρμούς. Και έλεγα γιατί; Χαρίζω τη σημαία στους εθνικιστές, στους ψεκασμένους, στα δημόσια έγγραφα; Η ίδια σημαία δε συμβολίζει την Εθνική Αντίσταση, το χωριό μου, τα τσίπουρα με φίλους, τη γλώσσα των έργων του Παπαδιαμάντη;
-Τέσσερις μεταφορείς καλούνται να τακτοποιήσουν το έθνος μέσα σε κούτες, σαν να πρόκειται για μια μετακόμιση. Τι συμβολίζει αυτή η παρομοίωση; Η ελληνική ταυτότητα βρίσκεται διαρκώς σε μια διαδικασία επαναπροσδιορισμού;
-Σίγουρα η ταυτότητα επαναπροσδιορίζεται και είναι in progress. Οι κούτες και η μετακόμιση προέκυψε γιατί όσο πειραματιζόμασταν φέρναμε διάφορα αντικείμενα και λέγαμε ιστορίες που μας ερχόντουσαν. Και είχαμε μαζέψει τόσα πράματα που ήταν σαν να ξεσκαρτάραμε την αποθήκη. Ή σαν να ληστέψαμε το Λαογραφικό.
-Στην παράσταση συνυπάρχουν η ελληνική σημαία, η ματωμένη σημαία του Πολυτεχνείου, το σουβλάκι, το φιλότιμο, το μεράκι, ακόμη και σχόλια στο YouTube. Τι αποκαλύπτει η συνύπαρξή των ετερόκλητων στοιχείων στην παράσταση σας για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία;
– Ότι δεν είμαστε ένα πράμα, αλλά πολλά που συμβιώνουν σε ένα. Όπως είπε και ο Νίκος Καρβέλας πρόσφατα «επειδή είμαι πάρα πολλοί άνθρωποι, όταν μου μιλάς στον πληθυντικό ακούνε όλοι». Στην παράσταση υιοθετούμε διάφορες εκφάνσεις της Ελλάδα που νομίζω ότι συμβιώνουν και μέσα στον καθένα μας, σε διαφορετικές αναλογίες.
-«Επιβάλλεται να πέσεις. Όχι επιτρέπεται να πέσεις. Επιβάλλεται να σηκωθείς». Η φράση αυτή συμπυκνώνει μια ολόκληρη αντίληψη για την Ελλάδα και τους ανθρώπους της. Την αισθάνεστε ως έκφραση δύναμης και αντοχής ή μήπως κρύβει και μια κοινωνική απαίτηση να αντέχουμε διαρκώς, ακόμη κι όταν έχουμε εξαντληθεί;
-Νομίζω ότι και η κοινωνία και οι γύρω μας άλλα και οι ίδιοι μας οι εαυτοί δημιουργούμε την προσδοκία να σηκωνόμαστε μετά από κάθε αναποδιά. Έχουμε σκεφτεί ποτέ το ενδεχόμενο να μείνουμε πεσμένοι; Να παραδοθούμε στην ήττα και τη ματαίωση; Αν το κάναμε, θα μας άφηναν οι υπόλοιποι στην ησυχία της ταπείνωσης; Γιατί δεν είμαστε μόνοι μας εδώ, είμαστε μέρος ενός συνόλου. Αυτή τη σύγκρουση τη ζωντανεύουμε στην παράσταση.
«Οι άνθρωποι, λέει, μπορεί να είναι είτε ήσυχοι είτε ελεύθεροι»
-Υπήρξε κάποιο αντικείμενο ή κάποια φράση της παράστασης που σας έφερε αντιμέτωπο με τις δικές σας αντιλήψεις για την Ελλάδα και την ταυτότητά σας;
– Πολλές. Νομίζω η πιο αντιπροσωπευτική φράση της διχοτόμησης μου είναι μια φράση που δανειστήκαμε από τον Θουκυδίδη. Οι άνθρωποι, λέει, μπορεί να είναι είτε ήσυχοι είτε ελεύθεροι. Ποτέ και τα δυο μαζί.
-Η ελληνική σημαία γίνεται αντικείμενο διεκδίκησης μεταξύ των ηθοποιών. Τι συμβολίζει αυτή η σύγκρουση;
– Όλοι λέμε μια διαφορετική ιστορία σχετικά με τη σημαία, την τοποθετούμε σε διαφορετικά σύμπαντα. Και μετά θέλουμε να πούμε κι άλλη κι άλλη… Όσο κάνουμε τη σημαία δικιά μας αναιρούμε την ιστορία του αλλουνού. Ίσως γίνεται να κρατάμε όλοι από μια σημαία ταυτόχρονα, ακόμα κι αν οι ερμηνείες μας για την Ελλάδα είναι αντιπαραθετικές. Ίσως και όχι.
-Μετά από την συμμετοχή σας στην παράσταση και όλες τις πρόβες, έχετε κάποια σκέψη ως προς το σε ποιον ανήκει τελικά η πατρίδα και ποιος έχει το δικαίωμα να ορίσει τι σημαίνει να είσαι Έλληνας;
– Καμιά πατρίδα δεν ανήκει σε κανέναν. Η νοηματοδότηση είναι εντελώς προσωπική για τον καθένα. Το άθροισμα όλων των διαφορετικών νοημάτων είναι έξω από την εξουσία οποιουδήποτε ανθρώπου. Γι’ αυτό το έθνος είναι in progress, είναι ζωντανός οργανισμός, υπερβολικά πολύπλοκος για να τον ελέγξουμε; Ποιος θα ορίσει τι σημαίνει Έλληνας; Ο αρχαιολόγος του 2666 μ.Χ…
-Τι μας λένε οι σκηνές, όπου υποδεικνύεται ότι οι άνθρωποι αναγνωρίζουν τη γλώσσα τους στο εξωτερικό, για το πώς διαμορφώνεται η ελληνική ταυτότητα πέρα από σύνορα, καταγωγή και εθνικά στερεότυπα;
-Ήμουν στη Βιέννη με μια παρέα από διάφορες εθνικότητες και ακούω στον δρόμο μια κοπέλα να μιλάει ελληνικά στο τηλέφωνο και της μιλάω. Οι άλλοι νόμιζαν ότι είμαστε ξαδέρφια. Τόσο πολύ χαιρόμασταν που βρήκαμε κάποιον δικό μας. Αν γνωριζόμασταν μπορεί να μην ταιριάζαμε καθόλου. Αλλά στη μέση του δρόμου ανάμεσα σε ξένους είχαμε κάτι δικό μας. Φαντάζομαι οι άνθρωποι που μεταναστεύουν, ψάχνουν κάτι δικό τους σε ακόμη πιο έντονο βαθμό. Οι Πακιστανοί που αράζανε έξω από το μπαρμπέρικο που κουρευόμουν όταν έμενα στην Αθήνα, ένιωθαν εκείνη την ώρα ότι ήταν στο χωριό τους κι ας βρίσκονταν στη Βικτώρια.
«Ελλάδα είναι και η Εθνική Αντίσταση και οι δωσίλογοι»
-Σε τι αναγνωρίζετε εσείς την Ελλάδα;
– Σε όλα αυτά που μου αρέσει να θυμάμαι και σε εκείνα που πρέπει να θυμάμαι κι ας πονάνε. Ελλάδα είναι και η Εθνική Αντίσταση και οι δωσίλογοι. Η τρομερή φύση και οι ανεμογεννήτριες. Συνυπάρχουν όλα, όπως στο σπίτι μου συνυπάρχει το ωραίο μπαλκόνι με τις υγρασίες. Όπως στην οικογένεια μας συνυπάρχουν οι στιγμές ζεστασιάς με τους καβγάδες.
-Αν έπρεπε να βάλετε σε μία κούτα ένα και μόνο αντικείμενο που να συμβολίζει τη δική σας Ελλάδα, τι θα βάζατε μέσα και γιατί;
– Θα έβαζα ένα κομμάτι παστίτσιο και το γιατί ίσως το μάθετε στο Θέατρο Τεχνών…
Συνέντευξη: Αναστασία Μωυσιάδου
Ταυτότητα Παράστασης
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Παντελής Μπακατσέλος
Σκηνογραφία/ενδυματολογία: Γιώτα Ορφανίδου
Φωτιστικός σχεδιασμός: Αριάδνη Ζούπινα
Επιμέλεια κίνησης: Ευρώπη Κεσσίδου
Αφίσα/οπτική ταυτότητα: Ζενεβιέβ Αθανασοπούλου, Γεωργία Αθανασοπούλου
Φωτογραφίες: Κώστας Αργύρης
Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Γιώργος Σταυρακίδης
Παραγωγή: Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης
Παίζουν: Ευρώπη Κεσσίδου, Γιάννης Μονοκρούσος, Παντελής Μπακατσέλος, Βασιλική Σασλή
Ταυτότητα Παράστασης:
Πότε: 30 & 31 Οκτωβρίου και 1, 20, 21 & 22 Νοεμβρίου (Παρασκευή & Σάββατο στις 21:00, Κυριακή στις 20:00)
Πού: Θέατρο Τεχνών Θεσσαλονίκης (Κωνσταντινουπόλεως 75, Ανάληψη)
Διάρκεια: 60 λεπτά
Τιμές Εισιτηρίων: Κανονικό 14€, Μειωμένο (Φοιτητικό, Ανέργων, ΑΜΕΑ, άνω των 65) 12€, Ατέλεια 8€ (στο ταμείο του θεάτρου)
Προπώληση: more.com & στο ταμείο του Θεάτρου Τεχνών Θεσσαλονίκης (καθημερινές 9:00-15:00)
Συγκοινωνία: Μετρό-Στάση Φλέμινγκ (10 λεπτά με τα πόδια) & Λεωφορεία: 31, 1Ν, 02Κ, 32Ν, Στάση-Δημητρίου Μητροπούλου
Πληροφορίες: 2311218224
E-mail: artstheaterskg@gmail.com
Προπώληση εισιτηρίων: https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/se-gnorizo/nation-in-progress/ και στο ταμείο του θεάτρου
