Υπάρχει μια άγραφη – αλλά εξαιρετικά αυστηρή συμφωνία ανάμεσα σε έναν καλλιτέχνη και το κοινό του: “Μας αρέσει έτσι όπως σε γνωρίσαμε, μείνε εκεί”. Κάθε φορά που ένας καλλιτέχνης επιχειρεί να μετακινηθεί έστω και λίγα εκατοστά από τη φόρμα την οποία του έχει φορέσει ο κόσμος η πρώτη αντίδραση σπάνια είναι η περιέργεια. Συνήθως είναι η καχυποψία.
Το είδαμε να συμβαίνει ξανά αυτές τις μέρες, με την κυκλοφορία του MPASTARDO$. Πριν ακόμα προλάβει να “κάτσει” ο ήχος στα ακουστικά μας, ξεκίνησε η γνωστή ατέρμονη συζήτηση στους δρόμους της Θεσσαλονίκης : “Δεν είναι ο παλιός ΛΕΞ” ,“Άλλαξε τον ήχο του;”,“Έμεινε πιστός;”.
Είναι σχεδόν ειρωνικό αν σκεφτεί κανείς την πορεία του. Από τα Ανάποδα Καπέλα και τα Βόρεια Αστέρια, στην ωμή και ασπρόμαυρη απεικόνιση της Θεσσαλονίκης στο Ταπεινοί και Πεινασμένοι – τότε που ένα εισιτήριο κόστιζε πέντε ευρώ και τα πιτσιρίκια κρεμόντουσαν από τα κεραμίδια για να τον ακούσουν χωρίς κανένας να φαντάζεται τη συνέχεια – μέχρι το 2XXX, το Metro, και τις κατάμεστες αρένες – ο ΛΕΞ δεν έφτιαξε ποτέ τον ίδιο δίσκο δύο φορές.
Στην πραγματικότητα, η ίδια του η καλλιτεχνική πορεία ήταν μια πράξη απομάκρυνσης από αυτό που περίμεναν όλοι από τα παλιά του σχήματα. Και όμως, κάθε φορά που σβήνει τα πάντα στο προφίλ του και επανέρχεται με κάτι τελείως διαφορετικό από αυτά που τον έχουμε συνηθίσει, ένα μέρος του κοινού αντιδράει σοκαρισμένο, σαν να παραβιάζεται ένα άτυπο σιωπηρό συμβόλαιο χρόνων – σαν να τους προδίδει.
Η εμμονή μας με την “αυθεντικότητα” κρύβει μια βαθιά, σχεδόν εγωιστική παρεξήγηση. Μπερδεύουμε τη συνέπεια με τη στασιμότητα. Αν αποδομήσουμε τη σκέψη μας, συχνά αυτό που βαφτίζουμε “αγάπη για τον παλιό ήχο” είναι συχνά η δική μας μηδενική ανοσία στον χρόνο που περνάει. Απαιτούμε από όσους έδωσαν λέξεις στα δικά μας αδιέξοδα να λειτουργούν ως χρονοκάψουλες: να κρατούν αμετάβλητη τη δική μας εκδοχή του 2015 ή του 2018, επειδή εμείς δέσαμε εκείνους τους στίχους με νυχτερινές διαδρομές στη Ναυαρίνου, άδεια αστικά και πρόσωπα που ίσως δεν βρίσκονται πια στην πόλη.
Όσο οι φωνές που μας μεγάλωσαν μένουν ίδιες, νιώθουμε και εμείς ότι ένα κομμάτι εκείνης της εποχής μένει άθικτο. Όταν όμως ο καλλιτέχνης μεγαλώνει, αλλάζει κλίμακα, πειραματίζεται, κλείνει παλιούς κύκλους και επιχειρεί να ανοίξει νέους, γκρεμίζει αυτή τη ψευδαίσθηση – μας χαλάει τη βολική νοσταλγία και μας υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν μένει ακίνητο: ούτε αυτός, ούτε εμείς. Και αυτό είναι κάτι που το αποδεχόμαστε δύσκολα.
Αυτή η συζήτηση όμως – ξεπερνάει κατά πολύ τα όρια ενός δίσκου. Αγγίζει τον τρόπο που διαπραγματευόμαστε το δικαίωμα στην αλλαγή και στην εξέλιξη – τόσο των ανθρώπων γύρω μας όσο και τον δικό μας.
Ζούμε σε μια εποχή που λατρεύει τις ταμπέλες, επειδή τις θεωρεί βολικές. Σε μια εποχή που μας θέλει διαρκώς κατηγοριοποιημένους, η σταθερότητα μοιάζει συχνά με ασφάλεια. Ήδη στα 20 μας, οι γύρω έχουν φτιάξει ήδη το αφήγημα που τους βολεύει για εμάς: «ο μονίμως προβληματισμένος», «η ήρεμη δύναμη», «αυτός που έχει πάντα πλάνο», «εκείνη που δεν κάνει πίσω». Και πριν καλά καλά το συνειδητοποιήσουμε, πριν καλά καλά πάρουμε εμείς οι ίδιοι αυτή την απόφαση για τον εαυτό μας, αρχίζουμε να κινούμαστε μέσα στις γραμμές του ρόλου που μας έχουν αποδώσει.
Διστάζουμε να αλλάξουμε πορεία, να αναθεωρήσουμε επιλογές που κάποτε θεωρούσαμε ως αδιαπραγμάτευτες, να αποδημήσουμε όσες φορές θέλουμε τον εαυτό μας και να τον αναδομήσουμε ξανά από την αρχή, να παραδεχτούμε ότι πλέον αναζητάμε κάτι διαφορετικό από φόβο, ότι η αλλαγή θα ερμηνευτεί ως αβεβαιότητα και αδυναμία. Λες και η συνεχής αναζήτηση είναι ήττα και όχι φυσική πορεία. Λες και δεν έχουμε δικαίωμα στη διαρκή ανησυχία.
Κανείς δεν χρωστάει να μείνει ίδιος για να νιώθουν οι άλλοι ασφαλείς. Το να αλλάζεις δεν σημαίνει ότι διαγράφεις όσα έζησες ή όσα πίστεψες – ούτε ότι προδίδεις όλα όσα ήσουν. Σημαίνει απλώς ότι συνεχίζεις να ζεις. Αν ένας άνθρωπος που ξεκίνησε περιγράφοντας ωμά το πώς είναι να μεγαλώνεις στο περιθώριο μιας πόλης, δεν επέτρεπε στον εαυτό του να δει τον κόσμο αλλιώς δέκα χρόνια μετά, θα έλεγε ψέματα στον εαυτό του και στο κοινό του. Όποιος επιλέγει την ασφάλεια της επανάληψης για να μην χαλάσει χατίρια, αργά ή γρήγορα χάνει αυτό που τον έκανε εξαρχής ξεχωριστό.
Το ερώτημα εδώ, τελικά, δεν είναι αν ο νέος δίσκος του ΛΕΞ είναι καλός ή κακός, ούτε αν θυμίζει τους ήχους στους οποίους μας έχει συνηθίσει. Είναι αν είμαστε έτοιμοι να αποδεχτούμε ότι οι άνθρωποι που θαυμάζουμε δεν υπάρχουν για να συντηρούν τις δικές μας αναμνήσεις, αλλά για να ρισκάρουν το δικό τους παρόν.
Στο κάτω-κάτω, ο πιο ειλικρινής τρόπος να προχωράς – είτε φτιάχνεις μουσική, είτε απλώς προσπαθείς να βρεις τη θέση σου σε αυτόν τον κόσμο – είναι να μη ζητάς άδεια πριν αλλάξεις ρυθμό.
