Τις τελευταίες ημέρες, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν βιώνει πιθανώς τη μεγαλύτερη αναταραχή της ιστορίας του καθεστώτος, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για πολλούς χιλιάδες νεκρούς εξαιτίας της σκληρής καταστολής που χρησιμοποιεί η κυβέρνηση για να σταματήσει τις διαδηλώσεις που λαμβάνουν μέρος σε όλη την χώρα από τα τέλη του Δεκεμβρίου.
Τις τελευταίες ώρες, η κατάσταση έχει κορυφωθεί καθώς εκτός από τα πυρά εναντίον πλήθους διαδηλωτών από την αστυνομία, έχουν ορισθεί επίσης απαγχονισμοί, όπως του 26χρονου Erfan Soltani που συνελήφθη κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων. Ο Erfan θα καταδικαζόταν σε θάνατο στις 14/1, αλλά δεν έχει υπάρξει περαιτέρω ενημέρωση για την τύχη του, καθώς και για εκείνη πολλών άλλων θυμάτων του καθεστώτος.
Χρειάζεται να τονιστεί η έλλειψη πληροφοριών για τις εξελίξεις εντός του Ιράν, η οποία πηγάζει από τον περιορισμό του διαδικτύου και άλλων τηλεπικοινωνιών που έχει επιβάλλει το καθεστώς στους πολίτες, τακτική που έχει επαναληφθεί σε κάθε περίοδο διαδηλώσεων στο παρελθόν. Πολλαπλές κυβερνήσεις και οργανισμοί όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν κατακρίνει τα τελευταία εικοσιτετράωρα την σκληρή καταστολή των διαδηλώσεων και προειδοποιούν για κυρώσεις εναντίον των ηγετών του Ιράν.
Αναλυτές έχουν τονίσει πως υπάρχουν όλα τα σημάδια επικείμενου κρούσματος έναντι του Ιράν, καθώς αμερικανικό και βρετανικό προσωπικό έχει μετακινηθεί ήδη από πολλαπλές σημαντικές βάσεις των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή σε ασφαλές περιβάλλον, ενέργεια που λαμβάνεται όταν υπάρχει υψηλός κίνδυνος για αντίποινα με πυραύλους.
Αναφορές για μαζική μετακίνηση αμερικανικών KC-135R από το Κατάρ, αεροσκάφων τάνκερ εναέριου ανεφοδιασμού, κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς είναι σχεδόν σίγουρα αλληλένδετη ενέργεια με το πλάνο που έχει σχεδιάσει το Πεντάγωνο. Η μετακίνηση τους μπορεί ταυτόχρονα να σημαίνει την εξασφάλιση της ακεραιότητας τους σε γειτονικές βάσεις (όπως του νησιού Diego Garcia), αλλά και η τοποθέτηση τους σε κατάλληλο σημείο για παροχή υποστήριξης σε επερχόμενη αεροπορική αποστολή πλήξης ιρανικών στόχων.
Όσον αφορά την ελληνική πραγματικότητα, δεν πέρασε απαρατήρητο το γεγονός ότι τις τελευταίες ώρες, το αεροσκάφος που χρησιμοποιεί η ηγεσία του Ισραήλ κατέφτασε στην Κρήτη πριν επιστρέψει ξανά στη βάση του, χωρίς να είναι γνωστός ο λόγος της επίσκεψης, με μερικούς να υποθέτουν ότι ήταν δοκιμαστική πτήση ασφαλείας, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι είχε επαναληφθεί αυτή η επίσκεψη τον Ιούνιο πριν ακριβώς από τα πλήγματα των ΗΠΑ στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσω πολλαπλών συνεντεύξεων του σε αμερικανικά κανάλια είχε αρχικά διατυπώσει με σαφήνεια ότι το καθεστώς του Ιράν πρέπει να σταματήσει να δολοφονεί διαδηλωτές, αλλιώς θα υπάρξει αντίδραση. Έπειτα ανέφερε με δήλωσή του στο Truth Social ότι “Η βοήθεια είναι καθ’οδόν”, ενώ λίγες ώρες νωρίτερα ξεκαθάρισε πως “οι δολοφονίες έχουν σταματήσει”, κάτι το οποίο πιθανότατα να μην ισχύει.
Η ρητορική αυτή είναι κάθε άλλο παρά ασυνήθιστη, καθώς ακόμη και λίγο πριν από τα χτυπήματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν στις 22 Ιουνίου του 2025, ο Τράμπ υποστήριζε διαρκώς την ύπαρξη ειρηνικών τρόπων επίλυσης των ζητημάτων εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, τακτική που επαναλήφθηκε και με τη Βενεζουέλα.
Ο Τραμπ δεν διέψευσε στρατιωτικές ενέργειες, αλλά υποστήριξε πως έπειτα από ιρανικές υποσχέσεις είναι διατεθειμένος να περιμένει να δει τις διαδικασίες που θα ακολουθήσουν τις αναταραχές. Τα λόγια αυτά κάλλιστα δύνανται να λειτουργήσουν ως αγορά πολύτιμου χρόνου από τις ΗΠΑ για τη δημιουργία τακτικού πλάνου, συλλογή πληροφοριών και μεταφορά απαραίτητων αεροπορικών και ναυτικών μονάδων στα κατάλληλα σημεία με χρήση των ομάδων αεροπλανοφόρων κρούσης – carrier strike groups (αεροπλανοφόρα με F-18 Super Hornet & F-35, αντιτορπιλικά Alreigh Burke με πυραύλους cruise Tomahawk, πλοία υποστήριξης, καθώς και πυρηνικά υποβρύχια).
Δεν γίνεται να παραληφθεί το γεγονός ότι η επιχείρηση για την αρπαγή του Μαδούρο από τη Βενεζουέλα χρειάστηκε μήνες για να διεκπεραιωθεί, καθώς οι ενέργειες άρχισαν από τον Σεπτέμβριο του 2025, ενώ η συγκέντρωση ναυτικών πόρων στην περιοχή ήταν γιγαντιαία και περιελάμβανε μια ποικιλία αεροπλανοφόρων, αντιτορπιλικών, φρεγατών, ειδικών πλοίων υποστήριξης και πάνω από 150 αεροσκάφη, όπως και ελικόπτερα ειδικών επιχειρήσεων.
Μια επιχείρηση έναντι του Ιράν θα χρειαζόταν μεγαλύτερη παρουσία δυνάμεων κάθε είδους, καθώς οι ΗΠΑ θεωρούν αυλή τους την περιοχή της Καραϊβικής, κάτι που αποτελεί ειδοποιό διαφορά σε σχέση με το Ιράν, το οποίο έχει και μεγαλύτερο πληθυσμό και πιο δύσβατη γεωγραφία. Η επιχείρηση στην Βενεζουέλα ήταν πιο εφικτή εξαιτίας της μικρής απόστασης που την χωρίζει από την ενδοχώρα των ΗΠΑ, κάνοντας γρήγορη τη λογιστική αλυσίδα προμηθειών, πλοίων, αεροσκαφών, και ανθρώπινου δυναμικού από διάφορες βάσεις.
Αντίθετα, μια πιθανή επιχείρηση στο Ιράν θα χρειαστεί περισσότερες δυνάμεις για να εξασφαλίσουν την αντιαεροπορική ασφάλεια των τοπικών βάσεων γειτονικών κρατών, όπως της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, του Ισραήλ, καθώς και των ίδιων των αμερικανικών δυνάμεων από πιθανά βαλλιστικά χτυπήματα του ιρανικού στρατού.
Η λογιστική υποστήριξη των μονάδων των ΗΠΑ με προμήθειες, καύσιμα και όπλα θα ήταν σε μεγαλύτερο ρίσκο στον κόλπο του Ιράν και του Ομάν. Συστήματα όπως τα Patriot και THAAD στην ξηρά, καθώς και το σύστημα προστασίας AEGIS από τη θάλασσα θα είχαν την κύρια ευθύνη κάλυψης των αμερικανικών και συμμαχικών δυνάμεων καθ’ όλη τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων.
Πάντως αυτή τη στιγμή, έπειτα από τα χτυπήματα του περασμένου έτους, η αεράμυνα του Ιράν είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη, καθώς τα ισραηλινά και αμερικανικά F-35 σε συνδυασμό με άλλα πολεμικά αεροσκάφη εξουδετέρωσαν τα υποβαθμισμένα συστήματα σοβιετικής κυρίως προέλευσης των Ιρανών. Αυτό το περιθώριο αδυναμίας ίσως γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από την Ουάσινγκτον.
Καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι με βάση τη ρητορική των αξιωματούχων των ΗΠΑ και άλλων κρατών επί του παρόντος, καθώς και των μετακινήσεων πόρων σε διάφορα σημεία της Μέσης Ανατολής, είναι αναμενόμενη μια επιχείρηση έναντι του ιρανικού καθεστώτος σε βάθος εβδομάδων, αν όχι ημερών.
Το ερώτημα παραμένει εάν μια πιθανή αποστολή που θα ηγείται από τις ΗΠΑ, θα μιμείται τον χειρουργικό εναέριο βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων τον Ιούνιο του 2025, την πρόσφατη εντυπωσιακή επιχείρηση αρπαγής του Μαδούρο στη Βενεζουέλα ή τη συμβατική χρήση πεζικού στο έδαφος που φέρνει πίσω μνήμες άλλων πολέμων (Κόλπος, Αφγανιστάν και Ιράκ).
Υπάρχει η πολιτική βούληση από τους Ρεπουμπλικάνους για εμπλοκή σε “καινούργια” περιπέτεια, τη στιγμή που υπάρχουν εγχώρια προβλήματα, ή θα χρησιμοποιηθεί εν μέρει ως αφορμή για τη βελτίωση της δυσχερούς εικόνας τους πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026;
Αν και το πιο πιθανό σενάριο είναι το χειρουργικό χτύπημα της ανώτερης ηγεσίας, δύσκολα φαντάζεται κάποιος πως θα είναι αρκετό για την κατάρρευση ενός συστήματος δεκαετιών που εξουσιάζει 90 εκατομμύρια πολίτες. Μόνο ο χρόνος θα δείξει τι έπεται…
