Για άλλη μια χρονιά, το dreamonline.gr και η στήλη “Πρόσωπο της Εβδομάδας” είχε την χαρά να φιλοξενήσει σημαντικές φωνές που πολλές φορές βρίσκονται μέσα στο σπίτι μας, στα κομοδίνα μας, στις τσάντες μας και στις βιβλιοθήκες μας. Μέσα από ανοιχτές και στον ενικό συζητήσεις, συχνά αποκαλυπτικές, ζεστές, μέσα σε βιβλιοπωλεία, καφέ, πάρκα και μουσεία, επιχειρήσαμε να φωτίσουμε όχι μόνο το έργο, αλλά και το τι σκέφτονται οι δημιουργοί όταν γράφουν για την κοινωνία, την εποχή και τον άνθρωπο.
Στόχος μας πάντοτε όταν μιλάμε με συγγραφείς είναι να ακουστούν οι φωνές τους καθαρά και χωρίς φίλτρα, σε ένα κοινό που αναζητά νόημα, ερωτήματα και έμπνευση μέσα σε έναν κόσμο που αλλάζει διαρκώς.
Στο σημερινό μας αφιέρωμα συγκεντρώνονται οι συνεντεύξεις που πήραμε φέτος από συγγραφείς οι οποίοι μίλησαν όχι μόνο για τα βιβλία τους, αλλά και για τις αγωνίες, τις αντιφάσεις και τα όνειρα της εποχής μας.
Σκεφτόμασταν εδώ και καιρό να κάνουμε τις γνωστές δημοσιογραφικά «βιβλιοπροτάσεις» με αφορμή τις γιορτές, αλλά μετά σκεφτήκαμε πως είναι προτιμότερο να γνωρίσετε τους ίδιους τους συγγραφείς παράλληλα με τα βιβλία τους. Να φτάσουν οι σκέψεις τους στους νεότερους αναγνώστες, να λειτουργήσουν ως αφορμή για διάλογο, προβληματισμό και ως ένα πρώτο βήμα προς την αγάπη για τα βιβλία.
Ευχαριστούμε θερμά τους: Πέτρο Τατσόπουλο, Θεόδωρο Παπακώστα, Χρήστο Χωμενίδη, Λένα Διβάνη, Λέων Α. Ναρ, Βιντσένζο Λατρονίκο, Σώτη Τριανταφύλλου και Ανδρέα Μπουρούτη που με χαρά δέχτηκαν να συνομιλήσουμε και μίλησαν με ειλικρίνεια σε μια νέα γενιά που αξίζει να ακούει αλλά και να ακούγεται.
Πέτρος Τατσόπουλος – Το Παιδί του Διαβόλου (Εκδ. Μεταίχμιο)
«Το Παιδί του Διαβόλου δεν είναι θεολογικό βιβλίο. Δεν ασχολείται με θέματα πίστης και απιστίας. Είναι ένα βιβλίο γραμμένο από έναν υπερασπιστή του Ορθού Λόγου. Δεν προσπαθεί να πείσει έναν πιστό να είναι άπιστος. Γιατί η πίστη σε όλο τον κόσμο και σε κάθε θρησκεία είναι ένα κλειστό κύκλωμα. Το έχει πει πολύ ωραία ο Τζόναθαν Σουίφτ το 1720: «Ποτέ δεν θα καταφέρεις με τη λογική να αλλάξεις τις απόψεις κάποιου που βάση της λογικής δεν θα έπρεπε να έχει αυτές τις απόψεις εξ’ αρχής».
Το βιβλίο ασχολείται με τις απάτες, όπου πιάνουμε τον απατεώνα με τη γίδα στην πλάτη. Το δεύτερο με το οποίο καταπιάνεται έγκειται στην πολύ απλή, αφελή ερώτηση: Οι άπιστοι δεν μπορούν να βιώσουν το θαύμα. Τα αντικειμενικά αποτελέσματα όμως των θαυμάτων μπορούν να τα δουν;
Για παράδειγμα εσύ είσαι ένας παραπληγικός άνθρωπος, ένας τυφλός ή ακόμη και ένας νεκρός. Και προσεύχονται οι δικοί σου να σηκωθείς από την αναπηρική σου καρέκλα, να βρεις το φως σου, να αναστηθείς. Αυτά είναι θαύματα που έχει πει, on camera, ο Λουπασάκης του Λυκαβηττού ότι τα έχει κάνει και μάλιστα έχουν δημοσιευτεί σε πρωτοσέλιδα εφημερίδων. Εγώ που είμαι λοιπόν άπιστος θα συνεχίσω να σε βλέπω παραπληγικό, τυφλό ή νεκρό; Τα αποτελέσματα των θαυμάτων είναι α λα καρτ;»
Θεόδωρος Παπακώστας (Archaeostoryteller) – Ένας Αιγύπτιος, ένας Βαβυλώνιος και ένας Βίκινγκ Μπαίνουν σε ένα Bar (Εκδ. Key Books)
«– Θα ήθελα να προσφέρω την περιέργεια στο κοινό μου να ανακαλύψει τον αρχαίο κόσμο, να αντιληφθεί την ανθρώπινη ύπαρξη και την ποικιλία της και τέλος να βοηθήσει, ώστε να σπάσουν στερεότυπα, είτε για εγχώρια, είτε για παγκόσμια ζητήματα που προκαλούν κοινωνικές συγκρούσεις. Θεωρώ ότι η αρχαιολογία ως ανθρωπιστική επιστήμη μπορεί να βοηθήσει στο να ηττηθεί ο ρατσισμός.
Ακόμη και στην κλασική Αθήνα, την οποία φανταζόμαστε σαν ένα καζάνι από φιλοσόφους, δεν ήταν όλα ρόδινα. Δεν αντιλαμβανόμαστε ότι η ίδια η κοινωνία που παρήγε όλον αυτόν τον επιστημονικό και καλλιτεχνικό οργασμό είχε μέσα της πολύ έντονο το στοιχείο του συντηρητισμού. Είχε μάλιστα ανθρώπους που διαφωνούσαν και κυρίως κυνηγούσαν τους επιστήμονες και τους καλλιτέχνες. Π.χ. ο θρησκόληπτος της εποχής κυνηγούσε αυτόν που τώρα εμείς θαυμάζουμε ως τον ακρογωνιαίο λίθο του δυτικού πολιτισμού. Αυτό θεωρώ ότι είναι ένα πολύ καλό μήνυμα και για σήμερα.»
Χρήστος Χωμενίδης – Πανδώρα (Εκδ. Πατάκη)
–Τι είδους χαρακτήρας είναι η Πανδώρα; Είναι μια νέα φοιτήτρια που θέλει να αλλάξει τον κόσμο όπως ίσχυε κάποτε;
-Όχι, είναι μια κοπέλα η οποία τελειώνει το πολυτεχνείο, έχει ένα δύσκολο γονεϊκό παρελθόν, δηλαδή και οι δύο γονείς της την έχουν απογοητεύσει οικτρά, ζει μόνη της σε ένα σπίτι σε μια υποβαθμισμένη περιοχή κάτω από την Πατησίων, διατηρώντας μνήμες μιας πιο αστικής ζωής, έχει τη χαρά μέσα της, ανήκει σε μια ultra αριστερή νεολαία -ξέρεις ότι το πολυτεχνείο στην Αθήνα είναι πιο αριστεροκρατούμενο από τη νομική, η νομική είναι πιο δεξιά.
Βρίσκεται σε αυτό το μεταίχμιο της ζωής του καθενός όταν έχεις τελειώσει το πανεπιστήμιο και λες «τι θα κάνω τώρα;» Κι εκεί πέρα πρέπει να αντιμετωπίσεις μεγάλες στρατηγικές επιλογές σου. Δηλαδή θα μπει η Πανδώρα στην αγορά, θα κάνει ένα μεταπτυχιακό, και τελικά τίποτα δεν την ενθουσιάζει απ’ όλα αυτά. Εκείνη την ώρα που βρίσκεται στη φάση που καταλαβαίνει ότι η φράση που εκφράζει τη ζωή των περισσότερων «μεγάλων» είναι το “μη χείρον βέλτιστον”, της έρχεται ουρανοκατέβατη μια τρομερή πρόκληση, στην οποία άμα ανταποκριθεί επιτυχώς, θα λύσει το πρόβλημα της ζωής της, το οποίο κακά τα ψέματα είναι το οικονομικό για πάντα.
Είναι μια περιπέτεια να της αποκρύπτεται ότι ο αδερφός του παππού της με τον οποίο δεν είχε καμία σχέση και επαφή, ήταν βουλευτής σε έναν επαρχιακό τετραεδρικό νομό. Αυτός είχε πεθάνει κι είχε αφήσει μια διαθήκη που λέει ότι εάν η ανηψιά μου, Πανδώρα Σταφυλά με διαδεχτεί στην πολιτική και εκλεγεί βουλευτής θα κληρονομήσει το εξαώροφο κτήριο κάτω από την Ομόνοια.
Στην αρχή λέει «τι μαλακίες είναι αυτές, σιγά», δεν το πιστεύει καν, της δίνουν όμως τα έγγραφα που αποδεικνύουν την προσφορά και πηγαίνει για πλάκα στη Σταφιδούπολη, στην πόλη από την οποία προέρχεται, και σιγά-σιγά με την ευλογημένη ελαφρότητα -την οποία έχουν πολλοί άνθρωποι (αυτό είναι κάτι το οποίο ζηλεύω και προσπαθώ να διατηρήσω κι εγώ)- και την άγνοια κινδύνου, μπαίνει σε αυτή την διαδικασία, εν μέρει ως πλάκα. Δεν θα σας πω άλλα, αρκετό σπόιλερ έκανα!
Λένα Διβάνη – Εγώ, ο Ζάχος Ζάχαρης (Εκδ. Πατάκη)
-Και για τον Ζάχο, το βιβλίο που περιγράφει τη ματιά του γάτου σας, που σας παρατηρεί και σας βιογραφεί;
-Ήταν πολύ εύκολο, γιατί ο πανέξυπνος αυτός γατούλης είναι ξεκάθαρα ο εξωγήινος που σας προανέφερα και που είχα τόσα χρόνια στο μυαλό μου να μας παρατηρεί.
-Τα κατοικίδια αντιπροσωπεύουν σε έναν βαθμό τους ιδιοκτήτες τους;
-Εγώ ήθελα πάντα σκύλο, αλλά δεν μπορούσα να έχω σκύλο-πώς να τον σέρνω από εδώ και από εκεί καθώς ταξιδεύω τόσο πολύ; Οπότε μου δώσανε έναν γάτο, να τον κρατήσω υποτίθεται για λίγες μέρες. Τελικά τον κράτησα για πάντα, αλλά στην αρχή τον άφηνα να φεύγει απ΄το σπίτι. Μου λέγανε να μην το αφήνω στον δρόμο, γιατί θα «αγριέψει» και θα φύγει.
Απαντούσα «ε άμα θέλει να φύγει, ας φύγει. Εγώ δεν θα τον καταπιέσω. Στην πραγματικότητα δεν τον είχα αγαπήσει ακόμα γιατί, όπως λέει ο Ζάχος, «αν βλέπετε πολλή δημοκρατία στη σχέση θέλουν να σας σουτάρουν, εκτός αν είναι τίποτα Δαλάι Λάμα!» Τελικά τον αγάπησα τον Ζάχο τρομερά κι αυτός για να με ευχαριστήσει φερόταν σαν σκύλος!
Λέων Α. Ναρ – Λέω Παραμύθια να Ξορκίσω το Κακό (Εκδ. Πατάκη)
– Μάθαμε από τους μαθητές σας ότι ανέκαθεν είχατε μεγάλη αγάπη στην καλλιτεχνική προσωπικότητα του Σωκράτη Μάλαμα! Ποια είναι η σχέση σας με τη μουσική και τους στίχους του;
– Η πληροφόρησή σας είναι ακριβέστατη! Πράγματι, παρακολουθώ περισσότερες από τρεις δεκαετίες το έργο του Σωκράτη. Πιο συγκεκριμένα, σε σχέση με το βιβλίο, η περιπέτεια συγγραφής ξεκίνησε το 2011. Συνάντησα τον Μάλαμα ύστερα από μια συναυλία που είχε δώσει στη Θεσσαλονίκη, και την επομένη ήπιαμε έναν καφέ στο Μπιτ Παζάρ. Έθεσα υπόψη του την ιδέα σχετικά με την έκδοση ενός βιβλίου και είπαμε να συνεχίσουμε τη συζήτησή μας τον Ιούλιο του 2011 στον Λυκαβηττό. Ήταν επιφυλακτικός, τότε, μου ζήτησε να το αφήσουμε για αργότερα. Δεν επέμεινα.
Συνέχισα να μελετώ τους στίχους του και αποφάσισα να τον προσεγγίσω εκ νέου. Είχαν, άλλωστε, περάσει περισσότερα από δέκα χρόνια. Ο χρόνος επιβεβαίωσε ότι τα τραγούδια του Μάλαμα κινητοποίησαν και κινητοποιούν αποτελεσματικά τη σκέψη και τα συναισθήματα τόσο τα δικά μου όσο και των ακροατών του. Οι στίχοι του έχουν λογοτεχνική αξία (κι αυτό ισχύει σε κάποιο βαθμό και για άλλους τραγουδοποιούς), συγκεφαλαιώνουν εικόνες, ώριμες και διεισδυτικές σκέψεις για βιώματα και υπαρξιακές αγωνίες. Έχοντας, λοιπόν, αυτά κατά νου, τον προσέγγισα και πάλι. Προς μεγάλη μου χαρά, δέχτηκε να κουβεντιάσουμε, αρκετές φορές, με βοηθησε πολύ.
Βιντσέντζο Λατρονίκο – Η Τελειότητα (Εκδ. LOGGIA)
«Είναι πραγματικά μαγικό να το βλέπεις: η αγγλική έκδοση του βιβλίου έχει τρομερή απήχηση. Λαμβάνω πολλά μηνύματα από ανθρώπους που λένε «Νιώθω ότι κάποιος με βλέπει». Αυτό με κάνει να νιώθω ότι αυτό που κάνω αξίζει τον κόπο.
-Νομίζω ότι το βιβλίο βρίσκει απήχηση σε πολλές γενιές, όχι μόνο στους millennials τους οποίους περιγράφει. Γεννήθηκα το 2001, οπότε είμαι η Γενιά Ζ και έχω ταυτιστεί. Έχω διαβάσει επίσης κριτικές από τη Γενιά Χ που έχουν ταυτιστεί. Όλοι βρίσκουν κάτι από τον εαυτό τους στην “Τελειότητα”.
-Νομίζω ότι μπορούν όλες οι γενιές να ταυτιστούν, επειδή αντί να επικεντρωθώ σε μια συγκεκριμένη τεχνολογία, πλατφόρμα ή μέσο κοινωνικής δικτύωσης, προσπάθησα να αποδώσω πώς η ζωή των ανθρώπων επηρεάζεται από την ψηφιοποίηση. Αυτό είναι κάτι που, σε κάποιο βαθμό, συμβαίνει σε όλες τις γενιές που ζουν αυτή την εποχή. Οι Γερμανοί το μίσησαν για κάποιο λόγο.
– Αλλά οι Βερολινέζοι λένε ότι δεν είναι Γερμανοί, σωστά;
-Ναι, είναι μοναδικοί, οι Βερολινέζοι.»
Σώτη Τριανταφύλλου – Το Τυφλό Γουρούνι στην Δεύτερη Οδό (Εκδ. Πατάκη)
– Στο νέο σας βιβλίο, «Το τυφλό Γουρούνι στην Δεύτερη Οδό» αφηγείστε την ζωή ενός Αμερικανού κομμουνιστή στο πρώτο μισό του 20ού αιώνα. Τι είναι αυτό που σας κέντρισε το ενδιαφέρον για να γράψετε αυτό το βιβλίο;
– Ήθελα να γράψω για τον αμερικανικό κομμουνισμό εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Με ενδιαφέρει πολύ η ιστορία των Αμερικανών κομμουνιστών στον 20ό αιώνα: η δράση τους, η σχέση τους με την κοινωνία και με την έννοια της πατρίδας, ο φιλορωσισμός και φιλοσοβιετισμός τους. Αφιερώνω το βιβλίο σε δύο επαναστάτες που γνώρισα στη Νέα Υόρκη, τον Καρλ Μαρζάνι και τον Νταν Τζεόρτζακας οι οποίοι έζησαν υπέροχη ζωή ως Αμερικανοί κομμουνιστές… Ο Νταν δήλωνε «αναρχικός»· καμία σχέση με την εικόνα του αναρχικού που έχουμε στην Ελλάδα.
Ανδρέας Μπουρούτης – Η Αραβοισραηλινή Σύγκρουση (Εκδ. Αλεξάνδρεια)
– Γιατί αποφασίσατε να γράψετε το βιβλίο και πότε σκοπεύετε να γράψετε τον δεύτερο τόμο;
– Το 2017 δημιούργησα το μάθημα «Σύγχρονη διπλωματία και πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο» στο τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ένα μάθημα που διδάσκω ανά διαστήματα. Διαπίστωσα σχεδόν άμεσα ότι η ελληνική βιβλιογραφία για το θέμα είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Αντίθετα στο Michigan Stateστις ΗΠΑ, όπου διδάσκω ως Επισκέπτης Καθηγητής, η βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου διαθέτει περίπου 2.500 τίτλους για τη Μέση Ανατολή.
Το 2018 βρέθηκα στην Ιερουσαλήμ με μια μεταδιδακτορική υποτροφία από το Ινστιτούτο YadVashem. Μένοντας στην Ιερουσαλήμ, ο συγχρωτισμός με Άραβες και Ισραηλινούς μου πρόσφεραν μια διαφορετική θέαση των πραγμάτων και κίνησαν περαιτέρω το ενδιαφέρον μου για την ευρύτερη περιοχή.
Αποφάσισα λοιπόν να γράψω το βιβλίο έχοντας στο μυαλό τους φοιτητές που έχουν παρακολουθήσει το μάθημα, αλλά και όσους επιθυμούν να αποκτήσουν σφαιρική γνώση για το τι είναι τελικά η αραβοϊσραηλινή διαμάχη. Ένα βιβλίο εύληπτο στον μέσο αναγνώστη που θα έχει όλα τα στοιχεία που χρειάζεται κάποιος για να έχει μια καλή εικόνα της περιοχής και των προβλημάτων, δίχως να κουράζει με περιττές λεπτομέρειες.
Βρίσκομαι στο στάδιο συγγραφής του δεύτερου τόμου ο οποίος υπολογίζεται να κυκλοφορήσει εντός του 2026.
Συνεντεύξεις: Βαγγέλης Λαζαρίδης, Βασίλης Ιατρούδης, Αφροδίτη Κεραμέως, Νίκος Ζαφειρόπουλος, Γιώργος Τρουλλάκης
